EKG (elektrokardiyografi), kalbin her atışında oluşturduğu elektriksel sinyallerin cilde yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla kaydedildiği, birkaç dakika içinde tamamlanan ağrısız bir tanı yöntemidir. Çarpıntı, göğüs ağrısı, baş dönmesi veya bayılma gibi şikayetlerin araştırılmasında ilk basamak testlerden biri olarak kullanılır ve kalbin ritmi ile elektriksel iletim düzeni hakkında hızlı bilgi verir. Bu yazıda EKG'nin ne zaman istendiği, nasıl uygulandığı ve sonucun nasıl değerlendirildiği ele alınmaktadır.
EKG (Elektrokardiyografi) Nedir?
EKG, kalbin her kasılma ve gevşeme döngüsünde ürettiği elektriksel sinyallerin, göğüs, kol ve bacaklara yerleştirilen küçük elektrotlarla yüzeyden kaydedilmesi işlemidir. Elde edilen kayıt, kalbin atış hızını, ritim düzenini ve elektriksel iletim sisteminin işleyişini gösteren bir dalga formu olarak kaydedilir.
İşlem herhangi bir iğne veya kesi içermez; elektrotlar cilde yapışkan bantlarla tutturulur ve hastaya herhangi bir elektrik akımı verilmez, yalnızca kalbin kendi ürettiği sinyaller kaydedilir. Bu nedenle EKG, günlük pratikte en sık başvurulan ve en güvenli kardiyolojik tarama yöntemlerinden biridir.
Hangi Şikayetlerde EKG İstenir?
EKG, kalple ilişkili olabilecek pek çok şikayetin ilk değerlendirmesinde başvurulan bir testtir. Aşağıdaki durumlar EKG'nin gündeme gelebileceği örnek senaryolardır; testin gerekip gerekmediğine hekim, hastanın öyküsü ve muayene bulgularına göre karar verir.
- Çarpıntı, kalp atışının düzensiz veya hızlı hissedilmesi
- Göğüs ağrısı, baskı veya sıkışma hissi
- Açıklanamayan baş dönmesi, bayılma hissi veya nefes darlığı
- Rutin sağlık kontrolleri ve ameliyat öncesi değerlendirme
- Bilinen bir kalp hastalığının düzenli takibi
EKG Nasıl Çekilir?
Hasta sedyeye uzanır ve göğüs, kol ile bacak bölgelerine elektrot yerleştirilecek alanlar açığa çıkarılır. Cilde küçük yapışkan elektrotlar yerleştirildikten sonra hastadan birkaç saniye ile bir dakika arasında hareketsiz ve sakin şekilde beklemesi istenir; bu süre boyunca kalbin elektriksel aktivitesi kaydedilir.
İşlem öncesinde özel bir hazırlık gerekmez; aç kalmaya veya ilaç kesmeye gerek yoktur. Kayıt tamamlandığında elektrotlar çıkarılır ve sonuç genellikle aynı seansta hekim tarafından değerlendirilerek hastayla paylaşılır.
EKG Neleri Gösterir, Neleri Göstermez?
EKG; kalp atış hızını, ritim düzenini, elektriksel iletim sisteminde gecikme veya blok olup olmadığını ve geçirilmiş kalp krizi ya da iskemiye işaret edebilecek değişiklikleri tarayabilir. Bu yönüyle kalple ilgili birçok şikayetin ilk değerlendirmesinde hızlı ve pratik bir bilgi kaynağıdır.
Ancak EKG'nin bazı sınırları da vardır. Kalbin yapısını, yani odacıkları ve kapaklarını görüntülemez; bu amaçla Ekokardiyografi (EKO) gerekir. Aralıklı ve kısa süreli ortaya çıkan ritim bozukluklarını, çekim anında ortaya çıkmadıysa yakalayamayabilir; bu durumlarda Holter EKG gibi uzun süreli kayıt yöntemleri değerlendirilir. Kalbin egzersiz sırasındaki yanıtını da göstermez; bu amaçla Efor Testi kullanılır.
Sonuç Nasıl Değerlendirilir?
EKG bulguları tek başına değil, hastanın şikayetleri, geçmiş kalp öyküsü ve kullandığı ilaçlarla birlikte bütüncül olarak değerlendirilir. Mümkün olduğunda güncel kayıt, hastanın varsa önceki EKG sonuçlarıyla karşılaştırılarak zaman içindeki değişiklikler incelenir.
EKG'de şüpheli bir bulgu saptandığında, kalbin yapısal olarak değerlendirilmesi için Ekokardiyografi, aralıklı ritim bozukluğu şüphesinde Holter EKG veya eforla ortaya çıkan bulgular için Efor Testi gibi ileri tetkiklerin gerekip gerekmediği hekim tarafından değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
EKG (elektrokardiyografi), kalbin her atışında oluşturduğu elektriksel sinyallerin cilde yerleştirilen elektrotlarla kaydedildiği, hızlı ve ağrısız bir testtir. Kalbin ritmini ve elektriksel iletim düzenini gösterir.
Hayır. EKG, iğne veya kesi içermeyen, cilde yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla yapılan ağrısız bir işlemdir. Aç kalmaya veya ilaç kesmeye gerek yoktur; özel bir hazırlık gerektirmez.
EKG kaydı birkaç dakika içinde tamamlanır ve sonuç genellikle işlem sonrasında hekim tarafından değerlendirilerek aynı seansta paylaşılır.
Normal bir EKG, kalple ilgili birçok sorunu ekarte etmeye yardımcı olsa da tek başına kalbin tamamen sağlıklı olduğunun kesin göstergesi değildir; EKG kalbin yapısını görüntülemez ve aralıklı ortaya çıkan bazı ritim bozukluklarını yakalayamayabilir. Şikayetler sürüyorsa ek tetkikler hekim tarafından değerlendirilir.
EKG, belirli bir anda kısa süreli bir kayıt sağlarken; Holter EKG, kalp ritmini 24-72 saat veya daha uzun süre boyunca sürekli olarak kaydeder. Aralıklı ortaya çıkan ritim bozukluklarının araştırılmasında Holter EKG tercih edilir.
EKG'de şüpheli bir bulgu saptandığında, hekim şikayetler ve öykü ile birlikte değerlendirerek Ekokardiyografi, Holter EKG veya Efor Testi gibi ek tetkiklerin gerekip gerekmediğine karar verir.